Onderzoek naar vortex afgerond, maatregelenpakket om risico op schade te verkleinen
Na onderzoek op 4 daken rond Maastricht Aachen Airport is het onderzoek naar vortex afgerond en is een maatregelenpakket uitgewerkt. Het onderzoek, dat in opdracht van Omgevingsfonds MAA werd uitgevoerd, laat zien welke woningen het meeste risico lopen op schade. Op basis hiervan voert het Omgevingsfonds een maatregelenpakket uit om het risico op schade te verkleinen.
Vortex is de wervelwind die wordt veroorzaakt door een overvliegend vliegtuig. Tijdens de vlucht laat wervelende lucht vanaf de vleugels los. De werveling of vortex wordt naar beneden gevoerd. Daar kan hij verschillen in luchtdruk veroorzaken, bijvoorbeeld op daken. Als vliegtuigen landen, vliegen ze laag over het gebied. Soms leidt vortex daardoor tot schade aan daken of andere objecten.
Praktijkonderzoek
Naar vortexschade rondom luchthavens is nauwelijks praktijkonderzoek gedaan. Toch komt vortex regelmatig voor, ook rond luchthaven MAA. Voor bewoners is dat ingrijpend: zij voelen zich door vortex minder veilig buiten. Daarom heeft het Omgevingsfonds in 2025 opdracht gegeven tot onderzoek om het risicogebied verder in kaart te brengen.
Het onderzoek werd van juli 2025 tot en met maart 2026 uitgevoerd door ingenieursbureau Actiflow. Hieruit blijkt een duidelijk verband tussen landende vliegtuigen en schade aan daken in de omgeving. Op de 4 daken in het onderzoek zijn in totaal 47 vortexdetecties geregistreerd. De onderzoekers konden die vortexdetecties koppelen aan de vluchtgegevens. Zo is voor het eerst wetenschappelijk bewezen dat vliegtuigen die landen op MAA vortex veroorzaken, en welke vliegtuigen daarvoor verantwoordelijk zijn.
Risicoklassen
Het onderzoek laat bovendien zien dat er een duidelijke relatie is tussen het risico op vortexschade en de afstand tussen het dak van een woning en het vliegpad. Zo is bijvoorbeeld de vortexschade die op 24 november 2025 in Beek optrad, door het onderzoek direct bewezen als veroorzaakt door een landend vliegtuig.
Op basis hiervan zijn verschillende risicoklassen vastgesteld. Binnen de zwaarste daarvan wil het Omgevingsfonds maatregelen treffen.
Inventarisatie
Om die maatregelen verder in te vullen heeft het Omgevingsfonds een inventarisatie uitgevoerd van vortexschade in het verleden. De aard en de plek van de schade op daken blijken sterk te variëren. Maar er zijn ook overeenkomsten: er is meestal geen ventilatie van de nok of dakvoet, en de dakpannen van de getroffen woningen zijn niet vastgeschroefd.
Maatregelenpakket
Op basis van alle resultaten heeft het Omgevingsfonds een maatregelenpakket uitgewerkt om het risico op schade te verkleinen. Denk aan het aanbrengen van ventilatie in de nok of dakvoet en het volledig verankeren van dakpannen.
Welke maatregelen precies mogelijk zijn, is deels afhankelijk van de toestand van de daken in het gebied. Als de bewoner hieraan wil meewerken, vergoedt het fonds dan een aantal standaardmaatregelen.
Duidelijk is wel dat het fonds het risico op vortexschade niet volledig kan verminderen: daarvoor is het risicogebied te groot. Daarom richt het fonds zich eerst op de woningen met het hoogste risico. Daarna schuiven we, tot het budget op is, door naar de volgende risicoklasse.
De maatregelen worden nu aanbesteed. In 2027 zal worden gestart met het aanbrengen hiervan. Uiterlijk in 2029 moet het project zijn afgerond.